آشنایی با ماهیت حقوقی سفته و چک

از ویکی جامع پردیس دانشگاهی دانشگاه قم
پرش به: ناوبری، جستجو
حقوق تجارت
مقاله بعدی:نظریه ی برگزیده در رابطه با سند تجاری
مقاله قبلی:نظریه ی تعهد به نفع ثالث

ماهیت حقوقی سفته

گفتیم که برات، دستور پرداخت است. به عبارت دیگر برات نوشته‌ای است که به موجب آن شخص به دیگری دستور می‌دهد که مبلغ معینی را به رؤیت یا در سررسید معین، در وجه دیگری یا به حواله‌کرد او، بپردازد. در این حالت دستوردهنده به عنوان برات‌دهنده، ذینفع به عنوان دارنده ی برات و دستورگیرنده نیز به عنوان برات‌گیر شناخته می‌شود. چک نيز نوعی دستور پرداخت فوری است، ولی سفته تعهد به پرداخت است؛ همان‌گونه که در قانون تجارت آمده است، سفته نوشته‌ای است که به موجب آن شخصی (صادرکننده) تعهد می‌کند که مبلغی را، عندالمطالبه یا در سر‌رسید معین، به دارنده ی سفته بپردازد. با این حال بعضی از نویسندگان حقوق تجارت گفته‌اند که سفته هم نوعی برات است، اما براتی که صادرکننده و محال‌علیه آن یک نفر است و تحت عنوان متعهد سفته شناخته می‌شود. به هر حال بخشی از نظراتی که در مورد ماهیت حقوقی برات گفته شده است، از قبیل نظریه ی تبدیل تعهد، تئوری ظاهر، تعهد یک‌طرفه و تعهد به نفع ثالث در مورد سفته هم قابل طرح است.

ماهیت حقوقی چک

چک با برات بیشتر شباهت دارد و شاید بتوان گفت که مهم‌ترین تفاوت آن با برات این است که در چک، محال‌علیه آن بانک است و دیگر اینکه چک، دستور پرداخت فوری است و علی‌القاعده نباید وعده داشته باشد. نظریاتی که در مورد برات آمده است در مورد چک نیز مطرح شده است؛ برخی چک را انتقال طلب، برخی نیابت در تعهد یا ایفای و حتی حواله تلقی کرده‌اند. نظریه ی تئوری ظاهر و تعهد یک‌طرفه نیز درباره ی چک مطرح شده است، ولی بیشتر حقوقدانان به نظریه‌ای که سند تجاری را نوعی قرارداد و تعهد یک‌ طرفه به نفع ثالث (دارندگان بعدی) می‌داند، گرایش دارند.