برخورداری از بعضی مزایای قانونی

از ویکی جامع پردیس دانشگاهی دانشگاه قم
پرش به: ناوبری، جستجو
حقوق تجارت
مقاله بعدی:مسئولیت صادرکنندگان یک سند تجاری
مقاله قبلی:تبعیت از مقررات خاص مرور زمان

ویژگی چهارم اسناد تجاری برخورداری از بعضی مزایای قانونی است که مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:

  • حق انتخاب دادگاه صالح: بدین معنا که دارندۀ سند تجاری می‌تواند برای طرح دعوی حقوقی علیه مسئولین پرداخت سند تجاری، به دادگاه محل اقامت خوانده یا دادگاه محل صدور سند تجاری یا دادگاه محل پرداخت دارای تعهد مراجعه کند و دادخواست خود را تقدیم نماید (مستند به مواد 11و 13 قانون آیین دادرسی در امور مدنی).
  • درخواست تأمین خواسته و توقیف اموال بدهکار سند تجاری بدون لزوم تودیع خسارت احتمالیِ خوانده به استناد مادۀ 292 قانون تجارت و بند «ج» مادۀ 108 ق.آ.د.م: استفاده از این مزیت قانونی مشروط به آن است که دارندۀ سند، ظرف مهلت قانونی سند تجاری را مطالبه نموده و در صورت عدم تأدیه واخواست کرده باشد. به موجب رأی وحدت رویۀ 536 ـ 10/7/1369 هیئت عمومی دیوان عالی کشور «گواهی بانک محالٌ علیه دایر بر عدم تادیۀ وجه چک که در مدت 15 روز به بانک مراجعه شده، به منزلۀ واخواست می‌باشد».
  • مسئولیت تضامنی مسئولین سند تجاری: بدین معنا که در سند تجاری هر یک از مسئولین پرداخت سند در برابر آخرین دارندۀ سند تجاری مسئول هستند و این مسئولیت تضامنی است؛ یعنی هر کدام مسئول پرداخت کل سند بوده و دارنده می‌تواند علیه تمامی آنها، منفرداً یا مجتمعاً، اقامۀ دعوی کند (مادۀ 249 ق.ت). بنابراین در برات، برات‌دهنده، برات‌گیر و هر یک از ظهرنویسها و ضامنها در برابر دارندۀ برات مسئولیت تضامنی دارند. در سفته نیز متعهد و هر یک از ظهرنویسها در برابر آخرین دارندۀ سفته مسئولیت تضامنی دارند؛ و همین‌طور در چک، صادرکننده و هر یک از ظهرنویسها و ضامنها در برابر دارنده مسئولیت تضامنی دارند.

مسئولیت تضامنی در برابر مسئولیت مشترک قرار می‌گیرد. در مواردی که چند نفر مسئول پرداخت یک دین هستند اگر مسئولیت مشترک باشد، هر کدام از مدیونین به اندازۀ سهم خود مسئول پرداخت قسمتی از دین است؛ در حالی که در مسئولیت تضامنی هر کدام از مدیونین مسئول پرداخت تمام دین است. در حقوق ما اصل بر مسئولیت مشترک است و مسئولیت تضامنی خلاف اصل و نیازمند دلیل و مستند قانونی است که در مورد اسناد تجاری، مادۀ 249 ق.ت بر آن دلالت دارد و این از مهم‌ترین مزایای اسناد تجاری است.