بيان حكم، براساس شرایط ظاهری

از ویکی جامع پردیس دانشگاهی دانشگاه قم
پرش به: ناوبری، جستجو
متون فقه جزایی
مقاله بعدی:دلایل ضعف اقوال مطرح‌شده در اين شبهه
مقاله قبلی:بيان حكم از لحاظ واقع و نفسُ الامر

بيان حكم، بر اساس شرایط ظاهری

(ولکن) فی الظاهر (یجب) علیه (القود) مع إقراره بقتله أو قیام البیّنة به (الامع) إقامته (البیّنة) علی دعواه. (أو التصدیق) من ولی المقتول؛ در هر صورت از آنجا که فرد، دو نفر را کشته است، از نظر ظاهر قصاص وی پس از اقرار یا اقامۀ بینه ثابت می‌شود. حال اگر شاهد بیاورد که من اینها را در حال زنا دیدم و کشتم، یا اینکه بستگان مقتول، مثل پدر مقتول، به درست بودن قتل اقرار کنند، در اين صورت او را نمی‌كشند زيرا:

1ـ لاصالة عدم استحقاقه القتل وعدم الفعل المدعی؛ اصل بر این است که مقتول، استحقاق کشته شدن را نداشته و چنین فعلی واقع نشده است. پس باید ثابت کند که آن دو با هم زنا کرده‌اند و اگر نتواند ثابت کند، حتی اگر خود او یقین داشته باشد که آن دو زنا کرده‌اند، قصاص می‌شود.

2ـ وفی حدیث سعد بن عبادة المشهور لما قیل له: لو وجدت علی بطن امرأتَک رجلاً ما کنت صانعاً به؟ قال: اضربه بالسیف. فقال له النبی (صلی الله علیه وآله): «فکیف بالأربعة الشهود، إن الله تعالی جعل لکل شیء حداً وجعل لمن تعدی ذلک الحَدْ حداً»؛ روایت مشهوری از سعد بن عباده نقل شده است که به او گفتند: اگر ببینی کسی روی شکم زنت افتاده است و زنا می‌کند چه کار می‌کنی؟ او گفت: او را با شمشیر می‌زنم.

پیغمبر به او فرمود: «چهار شاهد را چه می‌کنی؟» یعنی، پس از قتل باید چهار شاهد بیاوری که به وقوع زنا شهادت دهند. «خداوند برای هر چیزی حدی قرار داده است و برای هر کس که از آن حد تعدی کند نیز حدی قرار داده است». منظور از حد در اینجا رعایت احکام خدا است. اگر می‌توانی چهار شاهد اقامه کنی که چنین عملی واقع شده است، می‌توانی او را بکشی و در غیر این صورت، نمی‌توانی او را به قتل برسانی.

برخی از بزرگان معاصر معتقدند که این روایت، دلالتی بر جواز قتل ندارد، بلکه پیغمبر (صلّی الله علیه وآله) می‌خواهد به او بفرماید که وقتی نتوانی این عمل را اثبات کنی، حق کشتن نداری. نه اینکه حق کشتن را داری، اما اگر نتوانی اثبات کنی، تو را قصاص می‌کنند. به نظر می‌رسد که نمی‌توان از این روایت، جواز قتل را برداشت کرد. پیغمبر (صلّی الله علیه وآله) می‌خواست با این عبارت او را از این کار منع کند؛ زیرا وقتی گفت: او را با شمشیر می‌کشم، پیغمبر (صلّی الله علیه وآله) فرمود: پس از کجا اثبات می‌کنی؟ این بدان معنی است که این کار را انجام نده.