بيان نظر مصنف در كتاب شرح ارشاد و تفاوت آن با رأی مطرح شده در لمعه

از ویکی جامع پردیس دانشگاهی دانشگاه قم
پرش به: ناوبری، جستجو
متون فقه جزایی
مقاله بعدی:سخن علامه در كتاب مختلف و ايراد شهيد ثانی به آن
مقاله قبلی:بيان نظر مدعيان اجماع و تنها نظر مخالف آن

بيان نظر مصنف در كتاب شرح ارشاد و تفاوت آن با رأی مطرح شده در لمعه

قال المصنف في الشرح: والحق أن هذه المسألة إجماعية فإنه لم يخالف فيها أحد، سوي ابن إدريس وقد سبقه الإجماع، ولو كان هذا الخلاف مؤثرا في الإجماع لم يوجد إجماع أصلاً و الإجماع علي عدم قتل المسلم بالكافر يختص بغير المعتاد؛ مصنف در شرح فرموده است كه اگر مسلمان به كشتن ذمی ها معتاد شده باشد، می توان او را كشت و اين مسئله، مسئله ای اجماعی است و هيچ كس جز ابن ادريس با آن مخالفت نكرده است. البته اين اجماع قبل از ابن ادريس هم وجود داشته است كه می توان چنين فردی را كشت. اگر ما بگوييم كه مخالفت ابن ادريس اين اجماع را از بين می برد، اجماعی برای ما نمی ماند. اما اينكه گفته اند كه مسلمان را نمی توان به خاطر قتل كافر كشت، اختصاص دارد به جايی كه مسلمان به كشتن ذمی ها عادت نكرده باشد.

وأعجب من ذلك نقل المصنف ذلك قولا مشعراً بضعفه بعد ما قرره من الإجماع عليه مع أن تصنيفه لهذا الكتاب بعد الشرح؛ عجيب تر از آن كلام مصنف در لمعه است. او گفته است كه اگر مسلمان به كشتن معتاد شود، می توان او را قصاص كرد و اين نظريه را با لفظ « قيل » بيان كرده است. شارح می گويد حال كه مصنف در اينجا ادعای اجماع كرده است، چرا در آنجا آن را با لفظ « قیل » آورده است و در اجماع معمولاً از اين لفظ استفاده نمی شود. اين لفظ در جایی كه قول ضعيف باشد و دليل خاصی نداشته باشد، كاربرد دارد. بنابراين، متن كلام شهيد اول اشكال دارد. علی رغم اينكه لمعه بعد از كتاب شرح ارشاد تأليف شده است.