تحلیل دوم

از ویکی جامع پردیس دانشگاهی دانشگاه قم
پرش به: ناوبری، جستجو

تحلیل دوم آن است که «... نفس اقدام مالک به انعقاد عقد اجاره، حقّی است که مالیت عرفی دارد و ممکن است در مقابل آن پولی دریافت شود.» بر اساس این تحلیل، سرقفلی مبلغی است که مستأجر به مالک می‌پردازد تا مالک از میان متقاضیان اجاره او را ترجیح داده و با او قرارداد ببندد. در واقع قرارداد اصلی, یعنی قرارداد اجاره، تملیک منافع ملک در مدت معلوم در مقابل عوض, یعنی اجاره‌بهای مقرر, است و هم‌زمان با انعقاد این قرارداد یا مقدم بر آن، توافق و قرارداد دیگری بین طرفین منعقد می‌شود که مطابق آن مستأجر حاضر می‌شود در مقابل اقدام مالک به انعقاد عقد اجاره مبلغی را به وی بپردازد. اگر این تحلیل درست باشد و مبلغ سرقفلی صرفاً در مقابل حاضر شدن مالک و اقدام وی برای انعقاد قرارداد اجاره در مدت معلوم پرداخت شود و برای مستأجر هیچ حقّ دیگری جز منافع عین مستأجره در مدت اجاره پیش‌بینی نشود، در پایان مدت قرارداد مستأجر بدون آنکه حقّ استرداد مبلغ سرقفلی را داشته باشد ملزم به تخلیۀ عین مستأجره است.
اگرچه یکی از نتایج پرداخت سرقفلی آن است که مالک با مستأجر قرارداد اجاره منعقد می‌کند و ملک را به وی تحویل می‌دهد، اما کلّیت تحلیل یادشده صحیح نیست و نه تنها با مفهوم عرفی سرقفلی و آثار حقوقی آن بلکه با مقررات فوق الذکر هم مطابقت و سازگاری ندارد.