تسبیب در قتل(مقدمه)

از ویکی جامع پردیس دانشگاهی دانشگاه قم
پرش به: ناوبری، جستجو

ﺗﺎ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻧﺘﻮان ﺛﺎﺑﺖ ﻧﻤﻮد ﻓﻌﻞ ﻣﺠﺮﻣﺎﻧﻪ و زﻳﺎن ﺣﺎﺻﻞ از آن ﻓﻌﻞ، ﻣﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﺷﺨﺼﻲ اﺳﺖ، ﻧﻤﻲﺗﻮان ﻛﺴﻲ را ﻣﺠﺮم ﻗﻠﻤﺪاد ﻧﻤﻮد. اﺳﺘﻨﺎد ﻓﻌﻞ در ﺑﺴﻴﺎري‬‬ ‫از ﻣﻮارد ﺑﺎ دﺷﻮاري ﺧﺎﺻﻲ ﻫﻤﺮاه ﻧﻴﺴﺖ؛ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﻮردي ﻛﻪ ﺷﺨﺼﻲ ﺑﺎ ﺿﺮﺑﺔ ﭼﺎﻗﻮ ﻳﺎ ﺷﻠﻴﻚ ﮔﻠﻮﻟﻪ ﺑﻪ ﺣﻴﺎت ﻛﺴﻲ ﺧﺎﺗﻤﻪ ﻣﻲدﻫﺪ. اﻣﺎ در ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﻮارد ﻧﻴﺰ‬‬ ‫اﻧﺘﺴﺎب ﻓﻌﻞ ﻣﺠﺮﻣﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺷﺨﺺ ﺑﺎ دﺷﻮاري رو ﺑﻪ روﺳﺖ. ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺟﻬﺖ ﺣﻘﻮقداﻧﺎن در ﺑﺨﺶ ﺟﺰاي ﻋﻤﻮﻣﻲ و ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻋﻨﺼﺮ ﻣﺎدي ﺑﻪ ﺑﺤﺚ از ﻋﻠﻴﺖ‬‬ ﻣﻲﭘﺮدازﻧﺪ. ‬‬

‫در ﺣﻘﻮق اﺳﻼﻣﻲ ﺑﺤﺚ از ﻋﻠﻴﺖ ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان ﺗﺴﺒﻴﺐ ﻣﻄﺮح ﺷﺪه اﺳﺖ و ﻗﺎﻧﻮﻧﮕﺬار ﺗﺤﺖ ﻫﻤﻴﻦ ﻋﻨﻮان در ﻛﺘﺎب ﻗﺼﺎص و دﻳﺎت از ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﻲ‬‬ ‫ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﺣﺎﻻت ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻧﺘﺴﺎب ﻓﻌﻞ ﻣﺠﺮﻣﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻗﺎﺗﻞ ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﺳﺖ. ﺣﻘﻮقداﻧﺎن ﻏﺮﺑﻲ ﺑﺮاي ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﺔ ﻋﻠﻴ‪‬ﺖ دﻳﺪﮔﺎﻫﻬﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ را ﻣﻄﺮح ﻛﺮدهاﻧﺪ1 ﻛﻪ‬‬‬ ‫ﺗﺎ ﻗﺒﻞ از ﭘﻴﺮوزي اﻧﻘﻼب اﺳﻼﻣﻲ ﻧﻮﻋﺎً ﻫﻤﻴﻦ دﻳﺪﮔﺎﻫﻬﺎ ﺟﻬﺖ ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﺔ ﻋﻠﻴﺖ در ﻛﺘﺎﺑﻬﺎي ﺣﻘﻮﻗﻲ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﻲﺧﻮرد، اﻣﺎ ﭘﺲ از ﭘﻴﺮوزي اﻧﻘﻼب اﺳﻼﻣﻲ و‬‬ ‫ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻗﻮاﻋﺪ ﻓﻘﻬﻲ ﻣﻮﺟﻮد در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﺑﻪ ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﻣﻮﺿﻮﻋﻪ، در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺮرﺳﻲ آن دﻳﺪﮔﺎﻫﻬﺎ ﭼﻨﺪان ﺿﺮوري ﻧﻴﺴﺖ؛ زﻳﺮا از ﺟﻬﺖ ﻗﻀﺎﻳﻲ ﻛﺎرﺑﺮدي در ﺣﻞ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻧﺪارد و در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﻗﻮاﻋﺪ ﺑﺎب ﺗﺴﺒﻴﺐ ﺑﺮ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺣﺎﻛﻢ اﺳﺖ.