دانش و انواع آن

از ویکی جامع پردیس دانشگاهی دانشگاه قم
پرش به: ناوبری، جستجو
سیستم های خبره
مقاله بعدی:روش های بازنمایی دانش
مقاله قبلی:فازهای مهندسی دانش

دانش

دانش به فهم و دانایی اشاره می‌کند. از نظر فلسفی ، دانش مفهومی است که همه می‌دانند ولی قادر به تعریف آن نیستند.

چیزی که واضح است این است که هر چه دانش بیشتر شود توانایی بیشتر می‌شود.

Knowledge is Power

توانا بود هر که دانا بود

و سیستم خبره قوی‌تر، دارای دانش بیشتری است. با توجه به دانش، یک تعریف از سیستم خبره به صورت زیر است:

Expert System = knowledge +reasoning

سیستم خبره = دانش + استدلال

همانطور که یک برنامه ، ترکیبی از الگوریتم‌ها و ساختمان داده‌هاست.

Program = Data structure + Algorithms

انواع دانش

دانش به انواع گوناگونی تقسیم می‌شود:

دانش رویه‌ای (Procedural knowledge)

دانش رویه‌ای دانشی است که چگونگی حی یک مساله را توضیح می‌دهد و به بررسی قوانین ، استراتژی‌ها ، لیست اهداف و پروسیجرها می‌پردازد.

دانش توصیفی (Declarative)

دانش توصیفی ، دانشی است که در مورد بخش‌های شناخته شده مساله توضیح می‌دهد که شامل یک سری عبارت‌های دارای ارزش درست یا نادرست است.

فرادانش(Meta knowledge)

فرادانش دانشی است که چگونگی استفاده از دانش را توضیح می‌دهد. این دانش کمک می‌کند چه مسائلی در حل یک مساله مناسب‌تر هستند.

دانش هیورستیک(Heuristic knowledge)

دانش هیورستیک که گاهی قواعد سرانگشتی نامیده می‌شود فرآیند استدلال را هدایت می‌کند. این دانش تجربه‌ای است و فرد خبره از طریق تجربه آن را به دست آورده است.

دانش ساختاری (Structural knowledge)

دانش ساختاری دانشی است که ساختار یک دانش را توصیف می‌کند. این نوع دانش مدل کلی ذهنی یک فرد خبره را در مورد یک مساله تشریح می‌کند که این مدل ذهنی شامل مفاهیم ، زیرمفاهیم و... است.

در جدول زیر نمونه‌هایی برای انواع دانش آورده شده است:

انواع دانش.JPG

هرم سلسله مراتبی دانش

هرم سلسله مراتبی دانش.JPG

  • در پایین ترین سطح نویز قرار دارد سپس داده و بعد از آن اطلاعات و سپس دانش و حکمت قرار دارد.
  • نویز، داده‌ای است که هیچ مفهومی ندارد.
  • داده، نویزهای پاک‌ شده است و قسمت‌های غیرمفید حذف شده‌اند(حداقل می‌دانیم برای چه منظوری استفاده می‌شود)
  • اطلاعات یعنی داده‌هایی است که پردازش شده‌اند.
  • دانش یعنی اطلاعاتی که پردازش شده‌اند در واقع فهم ما در یک موضوع خاص است.
  • حکمت(خرد) دانشی است که هدف و ارزش دارد و به زندگی و فلسفه آن ، مربوط است.


نکته
اگر داده‌ای ، هیج مفهومی نداشته باشد، نویز است . اما اگر بدانیم این سمبل‌ها و نمادها برای چه منظوری است داده می‌باشد. به طور مثال اگر شخصی به زبانی سخن بگوید که برای شما ناآشناست ، سخنان آن شخص برای شما نویز محسوب می‌شود چون هیچ مفهومی برای شما ندارد.


مثال:

فرض کنید یک رشته 24 عددی داریم که از هر چیزی ممکن است تشکیل شده باشد. اگر ندانیم این رشته به چه منظوری استفاده می‌شود ، نویز است ولی اگ بدانیم برای بیان قیمت ، نمره و ... استفاده می‌شود ، داده است.

برای این که از داده به اطلاعات برسیم به الگوریتم نیاز داریم . پس تبدیل داده به اطلاعات توسط یک الگوریتم صورت می‌گیرد. مثلا رشته 24 عددی را 8 تا 8 جدا کنیم هر 8 کاراکتر نمایانگر یک کداسکی است و می‌توانیم به کداسکی برگردانیم.

یا تصور کنید این عدد به +Gold تبدیل شود که خود یک اطلاع می‌باشد. پس الگوریتم مبدل داده به اطلاعات است که +Gold نمایانگر افزایش قیمت طلا باشد. اگر از این اطلاع در جایی استفاده شود ، تبدیل به دانش می‌شود. مثلا چون قیمت طلا در حال افزایش است پس طلا خریداری شود ، یک دانش را ایجاد کرده است .در واقع دانش به کارگیری اطلاعات است.


تفاوت برنامه‌های متداول با سیستم‌های خبره از دید دانش

  • برنامه‌های متداول روی داده‌ها عمل پرداش انجام می‌دهند(داده‌ها را پردازش می‌کنند)
  • سیستم‌های خبره روی دانش عمل پردازش انجام می‌دهند(دانش را پردازش می‌کنند)