درس:حقوق بین الملل خصوصی/فصل اول

از ویکی جامع پردیس دانشگاهی دانشگاه قم
پرش به: ناوبری، جستجو
حقوق بین الملل خصوصی
Private international law.jpg
مشخصات درس
عنوان درس حقوق بین الملل خصوصی
عنوان لاتین Private international law
مقطع تحصیلی کارشناسی
رشته دانشگاهی حقوق بین الملل
سرفصل های درس
کلیات مفهوم شناسی و پیشینه تعارض قوانین
چگونگی حل تعارض قوانین
مسائل مهم در تعارض قوانین

مقدمه

ﺣﻘﻮق ﺑﯿﻦ اﻟﻤﻠﻞ ﺧﺼﻮﺻﯽ ﺷﺎﺧﻪای از ﻋﻠﻢ ﺣﻘﻮق اﺳﺖ ﮐﻪ از ﻗﻮاﻋﺪ ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺮ رواﺑﻂ ﻣﯿﺎن اﺷﺨﺎص ﺧﺼﻮﺻﯽ در زﻧﺪﮔﯽ ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ ﮔﻔﺖ و ﮔﻮ ﻣﯽﮐﻨﺪ. ﺟﻤﻊ دو وﯾﮋﮔﯽ ﺧﺼﻮﺻﯽ و ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ ﺑﻮدن از اﯾﻦ ﺷﺎﺧﻪ ﺣﻘﻮق ﮔﺮاﯾﺸﯽ ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ آن ﻣﺴﺘﻠﺰم آﺷﻨﺎﯾﯽ ﺑﺎ ﺣﻘﻮق ﺧﺼﻮﺻﯽ و ﺣﻘﻮق ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ، ﻫﺮ دو اﺳﺖ.

حقوق بین الملل خصوصی.JPG

در اﯾﻦ ﺷﻌﺒﻪ از ﺣﻘﻮق ﺳﻪ ﻣﻮﺿﻮع اﺻﻠﯽ ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد:

  • ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ -ﺳﯿﺎﺳﯽ اﺷﺨﺎص (ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﺗﺎﺑﻌﯿﺖ و اﻗﺎﻣﺘﮕﺎه)
  • وﺿﻌﯿﺖ ﺣﻘﻮﻗﯽ ﺑﯿﮕﺎﻧﮕﺎن
  • ﺗﻌﺎرض ﻗﻮاﻧﯿﻦ

موضوع حقوق بین الملل خصوصی.JPG


از ﺳﻮي دﯾﮕﺮ ﻗﻮاﻋﺪ ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ در ﺣﻘﻮق ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻞ ﺧﺼﻮﺻﯽ را ﻣﯽﺗﻮان ﺷﺎﻣﻞ دو دﺳﺘﻪ ﻣﺎﻫﻮی و ﺷﮑﻠﯽ داﻧﺴﺖ و ﺑﺮ اﯾﻦ اﺳﺎس ﺣﻘﻮق ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻞ ﺧﺼﻮﺻﯽ را ﺑﻪ دو ﻧﻮع ﻣﺎﻫﻮی و ﺷﮑﻠﯽ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﮐﺮد.

ﻗﻮاﻋﺪ دﺳﺘﻪ ﻧﺨﺴﺖ ﺑﺮ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ -ﺳﯿﺎﺳﯽ اﺷﺨﺎص و وﺿﻊ ﺣﻘﻮﻗﯽ ﺑﯿﮕﺎﻧﮕﺎن ﺣﺎﮐﻢ اﺳﺖ. ﺑﺮاي ﻣﺜﺎل ﻫﺮﮔﺎه اﯾﻦ ﭘﺮﺳﺶ ﻣﻄﺮح ﺷﻮد ﮐﻪ آﯾﺎ ﻓﻼن ﺷﺨﺺ اﯾﺮاﻧﯽ اﺳﺖ ﯾﺎ ﻧﻪ؟ و ﯾﺎ در اﯾﺮان اﻗﺎﻣﺖ دارد ﯾﺎ ﻧﻪ؟ ﺑﺎ رﺟﻮع ﺑﻪ ﻗﻮاﻧﯿﻦ اﯾﺮان درﺑﺎره ﺗﺎﺑﻌﯿﺖ و اﻗﺎﻣﺘﮕﺎه ﺣﮑﻢ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﻣﻌﻠﻮم ﻣﯽﮔﺮدد.

ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﮔﺮ ﭘﺮﺳﯿﺪه ﺷﻮد آﯾﺎ اﺗﺒﺎع ﺧﺎرﺟﻪ در اﯾﺮان از ﻓﻼن ﺣﻖ ﺑﻬﺮهﻣﻨﺪﻧﺪ ﯾﺎ ﻧﻪ، ﺑﺎ رﺟﻮع ﺑﻪ ﻗﻮاﻋﺪ و ﻗﻮاﻧﯿﻦ اﯾﺮان در ﺧﺼﻮص ﺑﯿﮕﺎﻧﮕﺎن ﭘﺎﺳﺦ ﻣﺴﺌﻠﻪ داده ﻣﯽﺷﻮد. ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ در ﺣﻘﻮق ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻞ ﺧﺼﻮﺻﯽ ﻣﺎﻫﻮی ﭘﺎﺳﺦ ﻫﺮ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺑﺎ رﺟﻮع ﺑﻪ ﻗﻮاﻋﺪ ﻣﻠﯽ ﻫﺮ ﮐﺸﻮری ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﻣﻌﻠﻮم ﻣﯽﺷﻮد و ﻫﺮﮔﺰ ﭘﺎی ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﮐﺸﻮر دﯾﮕﺮی در ﻣﯿﺎن ﻧﯿﺴﺖ.

اﻣﺎ در ﺣﻘﻮق ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻞ ﺧﺼﻮﺻﯽ ﺷﮑﻠﯽ اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻧﯿﺴﺖ، ﺑﻠﮑﻪ ﻗﻮاﻋﺪ اﯾﻦ ﺣﻮزه، در ﻣﺴﺎﺋﻠﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ دو ﯾﺎ ﭼﻨﺪ ﮐﺸﻮر ارﺗﺒﺎط ﭘﯿﺪا ﻣﯽﮐﻨﺪ، در ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ اﯾﻦ ﺳﺆال ﮐﻪ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺗﺎﺑﻊ ﻗﺎﻧﻮن ﮐﺪام ﮐﺸﻮر اﺳﺖ، ﺑﻪ ﻣﺎ ﮐﻤﮏ ﻣﯽﮐﻨﺪ.

ﺑﺮای ﻣﺜﺎل در ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ازدواج اﯾﺮاﻧﯿﺎن ﺑﺎ ﺧﺎرﺟﯿﺎن اﺑﺘﺪا ﺑﻪ ﻗﻮاﻋﺪی رﺟﻮع ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ ﮐﻪ ﺣﮑﻢ ﻣﺴﺎﺋﻞ را ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺎﻫﻮی و ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﯿﺎن ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﺣﺎﮐﯽ از آﻧﻨﺪ ﮐﻪ آﯾﺎ ﺑﺮای ﭘﺎﺳﺦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﻗﺎﻧﻮن اﯾﺮان رﺟﻮع ﮐﺮد ﯾﺎ ﻗﺎﻧﻮن ﺧﺎرﺟﯽ؟

ﻫﺮﮔﺎه اﺷﺨﺎص، اﻣﻮال، اﺳﻨﺎد، اﻋﻤﺎل و وﻗﺎﯾﻊ ﺣﻘﻮﻗﯽ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﻋﻨﺎﺻﺮی، ﮐﻪ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﻋﻨﺎﺻﺮ ارﺗﺒﺎط ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد، ﺑﻪ دو ﯾﺎ ﭼﻨﺪ ﮐﺸﻮر ارﺗﺒﺎط داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ اﯾﻦ ﭘﺮﺳﺶ ﺑﻪ ﻣﯿﺎن ﻣﯽآﯾﺪ ﮐﻪ ﺗﺎﺑﻊ ﻗﺎﻧﻮن ﮐﺪام ﮐﺸﻮرﻧﺪ؟ ﻗﻮاﻋﺪی ﮐﻪ ﭘﺎﺳﺦ اﯾﻦ ﭘﺮﺳﺶ را ﻣﯽدﻫﻨﺪ، ﯾﻌﻨﯽ ﺣﻘﻮق ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻞ ﺧﺼﻮﺻﯽ ﺷﮑﻠﯽ، ﻣﻮﺿﻮع ﺑﺤﺚ درس ﺣﻘﻮق ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻞ ﺧﺼﻮﺻﯽ در اﯾﻦ دوره اﺳﺖ.

مطالبی که در این فصل خواهیم داشت:

بخش اول : مفهوم و قلمرو تعارض قوانین

بخش دوم : پیشینه تعارض قوانین