درس:متون فقه/فصل دوم/بخش اول

از ویکی جامع پردیس دانشگاهی دانشگاه قم
پرش به: ناوبری، جستجو
متون فقه
مکاسب.jpg
مشخصات درس
عنوان درس متون فقه
عنوان لاتین Fiqh texts
مقطع تحصیلی کارشناسی
سرفصل های درس
فصل اول:کتاب مکاسب
فصل دوم:معانی‌ شرط‌(1)

درآمد

در جلسۀ پیشین، با شیخ انصاری و کتاب مکاسب ایشان به تفصیل آشنا شدیم. گفتیم که در این درس، مبحث شروط از کتاب مکاسب شیخ را بررسی خواهیم نمود و شیوۀ استدلالات و تجزیه و تحلیلهای شیخ در موضوعات حقوقی دانش فقه را فرا خواهیم گرفت. جلسات اوّل و دوم درس به بیان معانی شرط اختصاص یافته است.

در این جلسه دانشجویان عزیز با معنای حدثی شرط و کلام قاموس در مورد معنای شرط آشنا می‌شوند و نحوۀ نقد شیخ بر کلام قاموس را فرا می‌گیرند.

معانی شرط

شرط دارای دو معنای لغوی و اصطلاحی است.

معانی‌ لغوی شرط

الشرطُ یُطْلَقُ في العُرفِ علی مَعنَیَین:

أحدُهما: المَعنیَ الحَدَثي، و هو بهذا المعنی مصدرُ «شَرَطَ»، فهو شارطٌ للأمرِ الفلاني، و ذلک الأمرُ مشروطٌ، و فلانٌ مشروطٌ له أو علیه. شرط در عرف، به دو معنی به کار می‌رود:

معنای حدثی؛ شرط در این معنی، مصدر «شَرَطَ» است و از آن مشتقاتی گرفته می‌شود، مانند: شارط (کسی که چیزی را شرط می‌کند)، مشروط (موضوعی که شرط شده است)، مشروطٌ‌له (کسی که شرط به سود او است) و مشروطٌ‌علیه (کسی که شرط به زیان او است). شرط‌ در لغت‌ به‌ دو معنا به‌ كار رفته‌ است‌: معنای‌ حدثی‌، معنای‌ جامدی‌. در این جلسه معنای حدثی شرط را مورد بحث قرار می‌دهیم.

الف) معنای‌ حدثی‌

منظور از معنای‌ حدثی‌ همان‌ معنای‌ مصدری‌ است‌؛ یعنی‌ معنایی‌ كه‌ بر فعلی‌ دلالت‌ دارد. بنابراین‌ می‌توان‌ از لفظ‌ «شرط‌»، كه‌ دارای‌ معنای‌ حدثی‌ است‌، مشتقاتی‌ به‌ دست‌ داد؛ همانند اسم‌ فاعل‌ (شارطٌ) و اسم‌ مفعول‌ (مشروطٌ)، برخلاف‌ معنای‌ غیر حدثی‌ (جامد) كه‌ نمی‌توان‌ از آن‌ مشتقاتی‌ ساخت‌. این‌ معنی‌ (جامدی) از شرط‌ را در ادامه بيان خواهيم كرد.