درس:متون فقه/فصل دوم/معانی‌ شرط‌(1)

از ویکی جامع پردیس دانشگاهی دانشگاه قم
پرش به: ناوبری، جستجو
متون فقه
مکاسب.jpg
مشخصات درس
عنوان درس متون فقه
عنوان لاتین Fiqh texts
مقطع تحصیلی کارشناسی
سرفصل های درس
فصل اول:کتاب مکاسب
فصل دوم:معانی‌ شرط‌(1)

مقدمه

کوتاه سخن آنکه در برابر ظاهر کلام قاموس، استعمال واژۀ شرط در معنایی جز الزام و التزام در ضمن عقد، یا غلط است، یا مجاز؛ و مرحوم شیخ با استناد به روایات، احتمال اوّل و با توجه به سه دلیل پیش‌گفته، احتمال دوم را رد کرد. ثمّ قد یتجوّز في لفظِ «الشرط» بهذا المعنی فیُطلق علی نفس المشروط، کالخلق بمعنی المخلوق، فیُراد به ما یُلزمه الإنسانُ علی نفسه.

ترجمه

گاه واژۀ شرط به معنای حدثی، بر خود مشروط اطلاق می‌شود، همان‌گونه که در پاره‌ای از موارد، منظور از خلق، مخلوق است. پس منظور از شرط در این استعمال، ‌آن چیزی است که انسان بر عهده می‌گیرد.

توضیح‌ كلام‌ شیخ‌ در این بخش آن‌ است‌ كه‌ در کاربردهای زبان‌ عربی‌، گاه‌ مصدر به‌ جای‌ اسم‌ مفعول‌ به‌كار می‌رود، مثلاً در آیۀ ﴿هذا خلق‌ الله﴾ منظور از خلق‌، مخلوقات‌ است‌. استعمال‌ واژۀ شرط‌ در معنای مشروط‌ (التزام‌ بر عهده‌ گرفته‌شده‌) از این‌ قبیل‌ است‌. در حدیث نبوی‌ مشهور، «المؤمنون‌ عند شروطهم‌» منظور از كلمۀ‌ شرط‌، مشروط‌ است؛ یعنی‌ مؤمنان‌ بر آنچه‌ كه‌ به‌ عهده‌ گرفته‌اند، پای‌بندند.

استعمال واژه ی شرط (به معنای حدثی) در قانون مدنی

به نظر می رسد در مواد 241، 242 و 243 قانون مدنی، شرط در معنای حدثی (شرط کردن) به کار رفته است و در مادۀ 240 همان قانون، شرط به معنای مشروط استعمال شده است.