درس:متون فقه جزایی/فصل اول/بخش سوم

از ویکی جامع پردیس دانشگاهی دانشگاه قم
پرش به: ناوبری، جستجو

لمعه ی دمشقیه و شرح آن

از آنجا که در درس متون فقه جزا قرار است از میان كتاب های استدلالی، مباحثی از کتاب الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیه اثر شهید ثانی مطرح شود، لذا لازم است با این کتاب آشنا شویم.

پیش‌تر گفته آمد كه این كتاب شرح كتاب اللمعة الدمشقیه است. كتاب اللمعه اثر فقیه ارجمند شهید اول است که تمام ابواب فقهی را در بر می‌گیرد. این كتاب، غیراستدلالی بوده و همچون رساله ی عملیه فقط فتواهای شرعی را در فروعات مختلف فقهی بیان كرده است؛ اما در كتاب شرح لمعه، اثر فقیه نامدار، شیخ زین‌الدین بن علی العاملی (شهید ثانی)، این مباحث به نحو استدلالی شرح‌شده و مستندات شهید اول در اللمعه بر اساس منابع چهارگانه ی فقه، یعنی قرآن، سنت، عقل و اجماع، مورد بررسی قرار گرفته است.

شهید اول و شهید ثانی در دوره ی ششم، یعنی عصر نهضت مجدد مجتهدان، جای می‌گیرند. شهید ثانی در شرح خود، قوانین اصولی مطرح در آن عصر را به نحو مطلوبی به كار برده و آن ها را وسیله‌ای برای استنباط احكام مطرح‌شده در اللمعه بر اساس منابع اصلی قرار داده است. طبیعی است كه قواعد اصولی به كار رفته در این كتاب از قواعد مربوط به اولین كتاب های استدلالی همچون المبسوط و ... مترقی‌تر بوده، ولی نسبت به قواعد اصولی پس از خود دچار نارسایی هایی باشد.

لمعه ی دمشقیه و به تبع آن شرح شهید ثانی، مشتمل بر بابهای طهارت، صلوة، زكات، خمس، روزه، حج، جهاد، كفارات، نذر، قضاوت، شهادت، وقف، عطیه، متاجر، دین، رهن، حجر، ضمان، حواله، كفالت، صلح، شركت، مضاربه، ودیعه، عاریه، مزارعه، مساقات، اجاره، وكالت، شفعه، سبق و رمایه، جعاله، وصیت، نكاح، طلاق، خلع و مبارات، ظهار، ایلاء، لعان، عتق، اقرار، غصب، لقطه، احیاء موات، اطعمه و اشربه، میراث، حدود، قصاص و دیات است.

در این درس که به مباحث جزائی فقه اختصاص یافته است، تنها دو باب از ابواب آخر لمعه، یعنی حدود و قصاص توسط آیت الله مرعشی بحث می‌شود.