درس:متون فقه جزایی/فصل هجدهم/بخش ششم

از ویکی جامع پردیس دانشگاهی دانشگاه قم
پرش به: ناوبری، جستجو

بررسی نوع و میزان مجازات وطی بهیمه

(والتعزیر) الثابت علی الفاعل (موکول إلی نظر الإمام (علیه السلام)) أو من قام مقامه کما فی کل تعزیر لا تقدیر له شرعاً وقد وردَ مطلقاً فی کثیر من الأخبار (وقیل) والقائل الشیخ إن قدره (خمسة وعشرون سوطاً) لحسنة عبدالله بن سنان عن أبی عبد الله (علیه السلام) وروایة إسحاق بن عمار عن الکاظم (علیه السلام) والحسن بن خالد عن الرضا (علیه السلام) (وقیل) یحد (کمال الحد) مئة جلدة حد الزانی لصحیحة أبی‌بصیر عن أبی‌عبد الله (علیه السلام) فی رجل أتی بهیمة فأولج، قال: «علیه الحد» وفی أخری حد الزانی (وقیل القتل) لصحیحة جمیل بن دراج عن أبی عبد الله (علیه السلام) فی رجلُ أتی بهیمة قال: یقتلو جمع الشیخ فی الاستبصار بین هذه الأخبار بحمل التعزیر علی ما إذا کان الفعل دون الإیلاج والحد إذا أولج الزانی وهو الرجم أو القتل إن کان محصناً والجلد إذا لم یکن محصناً؛ تعزیری که بر وطی‌کنندۀ حیوان ثابت می‌شود، مانند هر تعزیری که شرعاً مقدار آن معین نیست، به نظر امام یا نایب بر حق او موکول شده است؛ چون بعضی از تعزیرها مقدار دارند و برخی مقدار مشخصی ندارند. این تعزیر از جمله تعزیرهایی است که مقدار مشخصی ندارد و در بسیاری از روایات به صورت مطلق آمده است. شیخ طوسی گفته است که مقدار تعزیر کسی که حیوانی را وطی کرده است، 25 تازیانه است، به خاطر حسنۀ عبدالله بن سنان از امام صادق (علیه السلام) و روایت اسحاق بن عمار از امام کاظم (علیه السلام) و روایت حسن بن خالد از امام رضا (علیه السلام) بعضی هم گفته‌اند که حدّ کامل بر او زده می‌شود؛ یعنی صد تازیانه که حدّ زانی است، به خاطر صحیحۀ ابی‌بصیر از امام صادق (علیه السلام) دربارۀ مردی که حیوانی را وطی کرده بود، که امام فرمود: «بر او حد جاری می‌شود.» و بعضی روایات تصریح کرده‌اند که حدش حدّ زانی است و برخی گفته‌اند که کشته می‌شود، به خاطر صحیحۀ جمیل بن دراج از امام صادق (علیه السلام) دربارۀ مردی که بهیمه‌ای را وطی کرده بود که امام فرمود: «کشته می‌شود.» این روایات متفاوت‌اند؛ بعضی تعزیر دارند، بعضی حدّ زنا دارند، بعضیها قتل دارند. شیخ طوسی در استبصار به این شکل میان روایات جمع کرده و گفته است که اگر دخول نکرده باشد، تعزیر می‌شود. اما اگر دخول کرده و ایلاج کرده باشد، حدّ زانی بر او جاری می‌شود؛ یعنی اگر محصن باشد، رجم می‌شود یا کشته می‌شود و اگر محصن نباشد، جلد‌ می‌شود.

وبحمل أخبار القتل علی ما إذا تکرر منه الفعل ثلاثاً مع تخلل التعزیر ولما روی من قتل أصحاب الکبائر مطلقاً إذا أقیم علیهم الحد مرتین والتعزیر یطلق علیه الحد. لکن یبقی علی الثانی خبر الحد منافیاً للتعزیر بما دونه؛ روایت قتل بر جایی حمل می‌شود که سه بار این کار را کرده باشد و مجازات و تعزیرش هم کرده باشند؛ چون در روایت آمده است که اصحاب گناهان کبیره، هرگاه دو بار بر آنها حد جاری شود، کشته می‌شوند و گاهی از اوقات حد بر تعزیر هم اطلاق می‌شود.

شهید ثانی در ردّ حرف شیخ در این قسمت می‌فرماید که روایتی را که واژۀ حد دارد، نمی‌توان بر تعزیر حمل کرد؛ چون تعزیر در «ما دون الحد» ظهور دارد و لذا با خبری که وطی حیوان را موجب حدّ کامل دانسته است، منافات دارد.