درس:متون فقه جزایی/فصل پنجم/بخش سوم

از ویکی جامع پردیس دانشگاهی دانشگاه قم
پرش به: ناوبری، جستجو

کیفیت حدّ زناکار محصن

‌‌(والأقرب الجمع بین الجلد والرجم فی المحصن وإن کان شاباً)؛ پیش‌تر گفتیم که در جایی که بخواهند کسی را با شمشیر بکشند، اول جلدش می‌کنند و پس از آن با شمشیر او را می‌کشند. در اینجا هم می‌فرماید: اقرب این است هنگام رجم زنا‌کار محصن، نخست او را جلد کنند و سپس رجمش کنند، هرچند جوان باشد.

جمعاً بین دلیل الآیة والروایة؛ دلیل این حکم این است که باید بین آیه ی ﴿الزانیة والزانی فاجلدوا کل واحد منهما مأة جلدة﴾[۱] و روایت «فأما المحصن والمحصنة فعلیهما الرجم»[۲] جمع شود.

وقیل إنما یجمع بينهما علی المحصن إذا کان شیخاً أو شیخةً وغیرهما یقتصر فیه علی الرجم؛ برخی فقها گفته‌اند که اجرای دو مجازات زمانی است که زنا‌کننده پیر و مسن باشد، اما غیر پیر (جوان یا میانسال) چه زن باشد چه مرد، جلد نمی‌شود.

وربما قیل بالاقتصار علی رجمه مطلقاً والأقوی ما اختاره المصنف؛ البته نظریه دیگری نیز هست که می‌گوید زنا کنده ی محصن چه پیر باشد‌، چه جوان، تنها رجم می‌شود. اما اقوی چیزی است که مصنف می‌گوید؛ یعنی، فرقی بین پیر و جوان نیست؛ زیرا:

الف) لدلالة أخبار الصحیحة عليه؛ اخبار صحیح بر هر دو دلالت دارد.

ب) وفی کلام علی (علیه السلام) حین جمع للمرأة بینهما: "جلّدتها بکتاب الله ورجمتها بسنّة رسول الله (صلی الله علیه و آله)؛ امیرالمؤمنین(علیه السلام)، زنی را هم تازیانه زد و هم رجم کرد. از او پرسیدند که چرا این کار را کردی؟ فرمود: من طبق دستور خدا در قرآن جلدش کردم و طبق سنت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) رجمش نمودم.

ومستند التفصیل روایة تقصرعن ذلک متناً وسنداً؛ مستند کسانی که بین پیر و جوان فرق گذاشته‌اند، روایتی است که نمی‌تواند این حکم را ثابت کند که بین پیر و جوان فرق گذاشته شود، چرا که نه از نظر متن بر این نکته دلالت دارد و نه از نظر سند، سندِ معتبری دارد.

وحیث يجمع بینهما (فیبدأ بالجلد) أولاً وجوباً لتحقق فائدته ولا یجب الصبر به حتی یبرأ جلده علی الأقوی للأصل، وإن کان التأخیر أقوی فی الزجر؛ حال که حکم این شد که هم تازیانه بزنند و هم رجم کنند، واجب است نخست او را جلد کنند؛ چون اگر او را سنگسار کنند و در اثر سنگسار بمیرد، تازیانه ی بعد از مردن دیگر اثری ندارد. همچنین وقتی او را جلد کردند، لازم نیست صبر کنند تا اینکه جای زخمهای تازیانه خوب شود؛ به دلیل اینکه اصل بر تأخیر نکردن در اجرای حدّ است. هرچند اگر امروز تازیانه بزنند و فردا رجم کنند، این مجازات، سخت‌تر و در زجر اقوی است.

وقد روی أن علیاً (علیه السلام) جلد المرأة یوم الخمیس، ورجمها یوم الجمعة؛ از حضرت علی (علیه السلام) روایت شده است که ایشان زنِ زناکاری را روز پنج‌شنبه جلد و روز جمعه رجم کرد.

وکذا القول فی کل حدین اجتمعا ویفوت أحدهما بالآخر، فإنه یبدأ بما یمکن معه الجمع، ولو استویا تخیر؛ هر جا دو حد باشد، باید نخست آن حدی را اجرا کنند که سبب از بین رفتن حد دیگر نمی‌شود، اما اگر هیچ کدام از حدود باعث از بین رفتن حدّ دیگر نشود، در این صورت هر کدام را که بخواهند اول اجرا می‌کنند. برای مثال حدّ قذف و حدّ زنا هر دو تازیانه است و هیچ ‌یک، دیگری را از بین نمی‌برد. بنابراین، هر کدام را که بخواهند می‌توانند اول اجرا کنند، اما رجم موضوع جلد را از بین می‌برد. بنابراین، باید اول جلد و بعد رجم کنند.

پاورقی

  1. نور/ 2
  2. اصول کافی، ج 2، ص 177، ج 2