سرقت بنده

از ویکی جامع پردیس دانشگاهی دانشگاه قم
پرش به: ناوبری، جستجو
متون فقه جزایی
مقاله بعدی:حكم وطی اموات
مقاله قبلی:سرقت انسان آزاد

سرقت بنده

(ويقطع سارق المملوك الصغير حداً) إذا بلغت قيمته النصاب، وإنَّما أطلقه كغيره بناء علي الغالب؛ اگر كسی بنده صغيری را كه صغير باشد بدزدد، دست او حداً قطع می شود، در صورتی كه قيمت آن صغير به اندازه نصاب قطع باشد.

اين كلام مصنف، مطلق است و نگفته است كه قيمتش به اندازه نصاب باشد. ولی شارح با تقييد اين مطلب گفته است كه اگر ارزش آن بنده صغير به اندازه ربع دينار باشد، دست سارق قطع می شود، حال سؤال اين است كه چرا مصنف و ديگر فقها قيد « إذا بلغت قيمته النصاب » را نياورده اند؟ در پاسخ به اين سؤال بايد گفت كه چون غالباً قيمت مملوک به اندازه نصاب است، بنابراين لزومی ندارد كه اين قيد قيمت را ذكر كنند.

واحترز بالصغير عما لو كانَ كبيراً مميزاً فإنَّه لا يقطع بسرقته، إلّا أنْ يكون نائما، أو في حكمه أو أعجمياً لا يعرف سيده من غيره، لأنَّه حينئذ كالصغير. ولا فرق بين القنِّ والمدبر و أُم الولد دونَ المكاتب، لأنّ ملكه غير تامٍّ، إِلا أنْ يكونَ مشروطا فيتّجه الحاقه بالقنّ، بل يحتمل في المطلق أيضاً إذا بقي منه ما يساوي النِّصاب، لأنَّه في حكم المملوك في كثيرِ من الأحكام؛ اينكه گفت اگر صغيری را بدزدد، دست او قطع می شود، به خاطر اين است كه حكم را از موردی كه اگر مملوک كبير و مميزی را بدزدد، جدا كند؛ زيرا دست چنين سارقی به واسطه سرقتش قطع نمی شود، مگر اينكه او را در حالی كه خواب يا در حكم خواب باشد، بدزدد.

يا اينكه اعجمی باشد و نتواند سيد و مالک خودش را تشخيص دهد و زبان دزدها را نفهمد. در اين صورت نيز دست دزد را قطع می كنند؛ چون چنين مملوکی در حكم صغير است.

فرقی نيست كه عبد، عبد قن و مملوک محض باشد كه بويی از آزادی به مشام او نخورده است، يا مدبر باشد كه مالک وصيت كرده باشد كه بعد از فوت او، عبد را بابت ثلث آزاد كنند، يا« اُم ولد » باشد؛ يعنی زنی باشد كه از مولايش بچه زاييده باشد. اما عبد مكاتب چنين حكمی ندارد؛ زيرا مكاتب، مملوک و عبد بودنش كامل نيست، مگر اينكه مكاتب مشروط باشد؛ يعنی مولا با او شرط كرده باشد تا ریال آخر قيمتش را به او ندهد، آزاد نباشد كه در اين صورت به عبد قن الحاق می شود و چون آزاد نشده است، اگر كسی او را بدزدد، دستش قطع می شود.

اگر عبد مكاتب مطلق باشد؛ يعنی مولا به او گفته باشد كه هر مقداری از پولت را كه آوردی، آزادی؛ برای مثال اگر بنده دو سوم قيمت خود را آورده و يک سومش مانده باشد، اگر در اين حالت او را بدزدند و باقی مانده مبلغ، به اندازه نصاب باشد و شرايط قطع را هم داشته باشد، دست سارق را قطع می كنند؛ زيرا مكاتب مطلق در بسياری از احكام در حكم مملوک است.