قصاصی يا حدی بودن مجازات مسلمانی كه به قتل اهل ذمه عادت كرده است

از ویکی جامع پردیس دانشگاهی دانشگاه قم
پرش به: ناوبری، جستجو
متون فقه جزایی
مقاله بعدی:فايده تفاوت مذكور بين قصاصی يا حدی بودن قتل مسلمان معتاد به قتل كفّار ذمی
مقاله قبلی:سخن علامه در كتاب مختلف و ايراد شهيد ثانی به آن

قصاصی يا حدی بودن مجازات مسلمانی كه به قتل اهل ذمه عادت كرده است

بحث ديگری كه در اين زمينه مطرح است، اين است كه كشتن مسلمان در صورت اعتياد به قتل اهل ذمه از جنبه قصاص است يا حد؟

اين مسئله بين شيخ و پيروان او مورد اختلاف است. برخی گفته اند كه مسلمانی كه به كشتن كفار ذمی عادت كرده باشد، قصاصاً به قتل می رسد و برخی ديگر گفته اند كه حداً به قتل می رسد.

لذا شهيد ثانی در شرح لمعه می فرمايد:

ثم اختلف القائلون بقتله فمنهم من جعله قودا كالشيخ و من تبعه فأوجبوا رد الفاضل من ديته؛ كسانی كه معتقدند مسلمان در اثر اعتياد به كشتن كافر ذمی به قتل می رسد، دو دسته اند: يک دسته از آن ها معتقدند كه قصاصاً كشته می شود؛ يعنی، مسلمانی را كه به كشتن كفار ذمی عادت كرده باشد، قصاص می كنند. و بايد مابه التفاوت ديه مسلمان و كافر را به مسلمان قاتل پرداخت كنند.

ومنهم من جعله حدا لفساده و هو العلامة في المختلف و قبله ابن الجنيد و أبو الصلاح؛ دستة ديگر معتقدند كه مسلمان را حداً مي كشند نه قصاصاً؛ به خاطر اينكه مفسد است و مرتكب فساد شده و چند نفر كافر ذمی را كشته است. اين نظريه را علامه در مختلف و قبل از علامه، ابن جنيد و ابوالصلاح پذيرفته اند.

ويمكن الجمع بين الحكمين فيقتل لقتله و إفساده؛ شهيد ثانی می فرمايد كه ما می توانيم هر دو نظريه را بپذيريم؛ يعنی، بگوييم كه اين مسلمان هم به خاطر قصاص و هم به خاطر افساد كشته می شود. به عبارت ديگر دو دليل برای كشتن اين مسلمان وجود دارد: يكی اينكه انسانی را كشته است و به خاطر آن قصاص می شود، ديگر اينكه « مفسد في الارض » است و به خاطر آن حد می خورد.

ويرد الورثة الفاضل؛ ورثه [كافر ذمی] فاضل ديه (يعنی مابه التفاوت ديه مسلمان و كافر ذمی) را بايد به مسلمانی كه قاتل است، بپردازند و پس از آن او را قصاص كنند.