ماده نوزدهم قانون روابط موجر و مستاجر

از ویکی جامع پردیس دانشگاهی دانشگاه قم
پرش به: ناوبری، جستجو
حقوق تجارت
مقاله بعدی:میزان و ارزش سرقفلی
مقاله قبلی:تفاوت در منشا حق و سبب ایجاد آن

سرقفلی معمولاً به مالک یا مستأجر قبلی که دارندۀ این حق است پرداخت می‌شود, اما حقّ کسب یا پیشه یا تجارت, مطابق مادۀ 19 قانون روابط موجر و مستأجر سال 56, به مستأجر متصرف پرداخت می‌شود. البته می‌توان گفت که آنچه به مالک پرداخته می‌شود عوض حقّ سرقفلی است و آنچه به مستأجر پرداخت می‌شود نیز حقّ کسب یا پیشه یا تجارت نیست, بلکه عوض آن است. به هر حال, مطابق مواد 7 و 8 قانون روابط موجر و مستأجر سال 76، مستأجر اماکن تجاری نیز می‌تواند با دریافت مبلغی از مالک به عنوان سرقفلی، حقّ خود را اسقاط نماید. بنابراین عوض سرقفلی بر حسب مورد ممکن است به مالک یا مستأجر پرداخت شود, اما عوض حقّ کسب یا پیشه یا تجارت, در معنای خاص, همواره به مستأجر پرداخت می‌شود و پرداخت آن به مالک مصداقی ندارد.

بعضی از مقررات

در بعضی از مقررات پیش‌بینی شده است که در صورت اجرای طرح دستگاه دولتی یا شهرداری، به مالک مکان تجاری, که خودش بهره‌برداری می‌کند و ملکش را اجاره نداده است، مبلغی به عنوان سرقفلی یا حقّ واگذاری پرداخت شود.

به دیگر سخن در تعیین ارزش ملکی که در معرض اجرای طرح عمومی قرار گرفته است، ارزش سرقفلی آن نیز محاسبه و به مالک پرداخت می‌گردد. در اینجا منظور از سرقفلی قابلیت تجاری محل است و به دلیل محروم شدن مالک از کسب و تجارت خود, مبلغی به عنوان سرقفلی محل به او داده می‌شود. می‌توان گفت که سرقفلی حقّ واگذاری این شخص به دیگران است که اگر طرح اجرا نمی‌شد می‌توانست سرقفلی را به دیگران واگذار نماید یا مکانی را که قابلیت تجاری داشت برای بهره‌برداری تجاری به دیگران واگذار کند. این در حالی است که بر اساس تبصرۀ 2 مادۀ 19 قانون روابط موجر و مستأجر، حقّ کسب یا پیشه یا تجارت به مستأجر همان محل اختصاص دارد, نه به مالک آن.