مسئله دوم:آﻳﺎ در ﺑﻨﺪ "ج" ﻣﺎدة 206ﻋﻠﻢ ﻣﺮﺗﻜﺐ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﺎً ﻛﺸﻨﺪه ﺑﻮدن ﻋﻤﻞ ﻻزم اﺳﺖ؟

از ویکی جامع پردیس دانشگاهی دانشگاه قم
پرش به: ناوبری، جستجو

ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻗﺼﺪ ﻗﺘﻞ ﻣﺤﺮز ﻧﺸﺪه و ﻋﻤﻞ ﻧﻴﺰ ﻧﻮﻋﺎً ﻛﺸﻨﺪه ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﺟﻬﺎت دﻳﮕﺮي ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺪ‪ ‬ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد. وﺿﻌﻴﺖ ﺧﺎص ﻣﺠﻨﻲﻋﻠﻴﻪ، از ﺟﻬﺎت دﻳﮕﺮي اﺳـﺖ ﻛـﻪ‬‬‬ ‫ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ آن ﺗﻮﺟﻪ ﺷﻮد. ﺑﺮ اﺳﺎس ﺑﻨﺪ "ج" ﻣﺎدة 602 ق.م.ا، ﺳﻮﻣﻴﻦ ﻣﻮرد از ﻣﻮارد ﻗﺘﻞ ﻋﻤﺪ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از:‬‬

‫ﻣﻮاردي ﻛﻪ ﻗﺎﺗﻞ ﻗﺼﺪ ﻛﺸﺘﻦ ﻧﺪارد و ﻛﺎري را ﻛﻪ اﻧﺠﺎم ﻣﻲدﻫﺪ ﻧﻮﻋﺎً ﻛﺸﻨﺪه ﻧﻴﺴﺖ، وﻟﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻃﺮف ﺑﺮ اﺛﺮ ﺑﻴﻤﺎري و ﻳﺎ ﭘﻴـﺮي‬‬ ‫ﻳﺎ ﻧﺎﺗﻮاﻧﻲ ﻳﺎ ﻛﻮدﻛﻲ و اﻣﺜﺎل آﻧﻬﺎ ﻧﻮﻋﺎً ﻛﺸﻨﺪه ﺑﺎﺷﺪ و ﻗﺎﺗﻞ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ آن آﮔﺎه ﺑﺎﺷﺪ.‬‬

‫در اﻳﻦ ﺑﻨﺪ ﻧﻴﺰ ﻫﻤﭽﻮن ﺑﻨﺪ "ب"، ﻣﻼك، ﻧﻮع ﻓﻌﻞ اﺳﺖ؛ ﺑﺎ اﻳﻦ ﺗﻔﺎوت ﻛﻪ در ﺑﻨﺪ "ب"، ﻧﻮع ﻓﻌﻞ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻗﺎﺗﻞ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﻣـﻲﮔﺮﻓـﺖ، وﻟـﻲ در‬‬ ‫اﻳﻦ ﺑﻨﺪ، ﻧﻮع ﻓﻌﻞ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺠﻨﻲﻋﻠﻴﻪ ﺑﺎ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت وﻳﮋهاي ﻫﻤﭽﻮن ﭘﻴﺮي و ﺑﻴﻤﺎري و ﻏﻴﺮه ﻟﺤﺎظ ﻣﻲﺷﻮد. ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﺷﻮد آﻳﺎ ﻏﺎﻟﺐ اﻓﺮادي ﻛﻪ‬‬ ‫داراي ﺧﺼﻮﺻﻴﺖ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻣﺠﻨﻲﻋﻠﻴﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺑﺮ اﺛﺮ ﻓﻌﻞ ارﺗﻜﺎﺑﻲ ﻣﺘﻬﻢ ﻛﺸﺘﻪ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ ﻳﺎ ﻧﻪ. ﻣﺜﻼً ﻣﻘﺪار ﻣﺎدة ﺳﻤﻲ ﺑﺮاي ﻛﺸﺘﻦ ﻛﻮدك و ﻓـﺮد ﺑـﺎﻟﻎ ﺗﻔـﺎوت‬‬ ‫دارد، وﻟﻲ در ﻣﻴﺎن ﻛﻮدﻛﺎن اﻳﻦ ﻣﻘﺪار از ﻳﻚ ﺣﺪاﻗﻞ و ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﺧﺎﺻﻲ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ. در ذﻳﻞ اﻳﻦ ﺑﻨﺪ آﻣﺪه اﺳﺖ: ﻧﻮﻋﺎً ﻛﺸﻨﺪه ﺑﺎﺷﺪ و ﻗﺎﺗﻞ ﻧﻴـﺰ ﺑـﻪ آن آﮔـﺎه ﺑﺎﺷﺪ.‬‬

‫ﺑﺎﻳﺪ دﻳﺪ ﻣﺮاد از ﺿﻤﻴﺮ "آن" ﭼﻴﺴﺖ. آﻳﺎ ﭘﻴﺮي و ﻛﻮدﻛﻲ و ﺑﻴﻤﺎري ﻣﺮاد اﺳﺖ ﻳﺎ ﻧﻮﻋﺎً ﻛﺸﻨﺪه ﺑﻮدن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻓﺮاد ﻣﺬﻛﻮر؟ ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕـﺮ، ﻧﻘﻄـﻪﺿـﻌﻒ‬‬ ‫ﻣﺠﻨﻲﻋﻠﻴﻪ ﻣﺮاد اﺳﺖ ﻳﺎ راﺑﻄﺔ ﺳﺒﺒﻴﺖ ﺑﻴﻦ اﻳﻦ ﻧﻘﻄﻪ ﺿﻌﻒ و ﻋﻤﻞ ارﺗﻜﺎﺑﻲ؟‬

‫ﺑﺮاي ﻧﻤﻮﻧﻪ در ﻳﻚ ﭘﺮوﻧﺪة ارﺟﺎﻋﻲ ﺑﻪ دﻳﻮان ﻋﺎﻟﻲ ﻛﺸﻮر آﻣﺪه اﺳﺖ:‬‬


ﺑﺎﻏﺒﺎﻧﻲ ﺑﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪة ﭘﺴﺮﺑﭽﻪاي، ﻛﻪ ﻣﺸﻐﻮل ﭼﻴﺪن ﻣﻴﻮه از ﺑﺎغ وي ﺑﻮده اﺳﺖ، ﺑﺮ ﺳﺮ وي ﻓﺮﻳﺎد ﻛﺸﻴﺪه و ﺑﺎ ﻋﺼﺒﺎﻧﻴﺖ ﺑـﻪ ﻃـﺮف وي‬‬ ‫ﻣﻲرود و ﻛﺸﻴﺪهاي ﺑﻪ او ﻣﻲزﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻣﺮگ وي ﻣﻲﺷﻮد. ﭘﺰﺷﻜﻲ ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﻋﻠﺖ ﻣﺮگ را ﺑﻴﻤـﺎري ﺗﻴﻤـﻮس داﻧـﺴﺘﻪ و اﺿـﺎﻓﻪ‬ ‫ﻣﻲﻛﻨﺪ در ﭼﻨﻴﻦ ﺑﻴﻤﺎراﻧﻲ ﻫﻴﺠﺎن و اﺿﻄﺮاب و ﺿﺮﺑﻪ در ﺗﺴﺮﻳﻊ ﻣﺮگ ﻣﺆﺛﺮ اﺳﺖ.‬‬ ‫در ﭘﺮوﻧﺪة ﻣﺬﻛﻮر ﺑﺎﻏﺒﺎن از ﺑﻴﻤﺎري ﻛﻮدك اﻃﻼﻋﻲ ﻧﺪاﺷﺘﻪ اﺳﺖ، وﻟﻲ اﮔﺮ ﻓﺮض ﻛﻨﻴﻢ وي از اﻳﻦ ﺑﻴﻤﺎري اﻃﻼع ﻣﻲداﺷﺖ آﻳﺎ ﺻﺮف ﻫﻤﻴﻦ ﻣﻘﺪار ﻋﻠﻢ، در‬‬ ‫ﺗﺤﻘﻖ ﻗﺘﻞ ﻋﻤﺪ ﻛﺎﻓﻲ ﺑﻮد ﻳﺎ ﻋﻼوه ﺑﺮ آن ﺑﺎﻳﺪ از راﺑﻄﺔ ﺳﺒﺒﻴﺖ ﺑﻴﻦ ﺿﺮﺑﻪ و ﻣﺮگ ﻧﻴﺰ ﻣﻄﻠﻊ ﻣﻲﺑﻮد. ﭼﻨﻴﻦ اﻣـﺮي ﺧـﺼﻮﺻﺎً در ﻣـﻮرد ﺑﻴﻤﺎرﻳﻬـﺎ ﺑـﺴﻴﺎر اﺗﻔـﺎق‬‬ ‫ﻣﻲاﻓﺘﺪ؛ زﻳﺮا ﭼﻪ ﺑﺴﺎ ﻗﺎﺗﻞ ﻋﻠﻢ ﺑﻪ ﺑﻴﻤﺎري ﻣﻘﺘﻮل دارد، وﻟﻲ از اﻳﻨﻜﻪ ﻋﻤﻠﺶ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺑﻴﻤﺎرﻛﺸﻨﺪه اﺳﺖ ﻣﻄﻠﻊ ﻧﻴﺴﺖ.‬‬

‫ﻣﺮﺟﻊ ﺿﻤﻴﺮ »آن« ﻛﺪام اﺳﺖ؟ ﻋﻠﻢ ﺑﻪ ﺑﻴﻤﺎري ﻳﺎ ﻋﻠﻢ ﺑﻪ ﺑﻴﻤﺎري ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻧﻮﻋﺎً ﻛﺸﻨﺪه ﺑﻮدن ﻋﻤﻞ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آن؟ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲرﺳﺪ ﻫﺮ دو اﺣﺘﻤﺎل در ﺿـﻤﻴﺮ‬‬ ‫وﺟﻮد دارد؛ وﻟﻲ اﺣﺘﻤﺎل دوم، ﻗﺪر ﻣﺘﻴﻘﻦ از ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺖ. در اﻳﻨﺠﺎ ﻗﺎﻧﻮن داراي اﺟﻤﺎل اﺳﺖ و ﺷﺒﻬﺔ ﻣﺼﺪاﻗﻲ وﺟـﻮد دارد ﻛـﻪ آﻳـﺎ ﺣﺎﻟـﺖ ﺟﻬـﻞ ﺑـﻪ ﺳـﺒﺒﻴﺖ،‬‫ﻣﺸﻤﻮل آن ﻣﻲﺷﻮد ﻳﺎ ﺧﻴﺮ. اﺻﻞ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺑﻪ ﻧﻔﻊ ﻣﺘﻬﻢ اﻗﺘﻀﺎ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺑﻪ ﻗﺪر ﻣﺘﻴﻘﻦ از ﻗﺎﻧﻮن اﻛﺘﻔﺎ ﻛﻨﻴﻢ و ﻋﻠﻢ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﺎً ﻛﺸﻨﺪه ﺑﻮدن را ﺷﺮط ﺑﺪاﻧﻴﻢ.‬‬