ملاک تحقق اعتياد

از ویکی جامع پردیس دانشگاهی دانشگاه قم
پرش به: ناوبری، جستجو
متون فقه جزایی
مقاله بعدی:چگونگی ثبوت قسامه
مقاله قبلی:اگر بنا بر قصاصی بودن قتل مسلمان گذاشته شود، آيا مطالبه همه مقتولين نياز است و يا مطالبه مقتول آخری كافی است؟

ملاک تحقق اعتياد

مسئله ديگر اين است كه اعتياد به قتل كافر ذمی با چه چيزی تحقق پيدا می كند؟

والمرجع في الاعتياد إلي العرف وربما يتحقق بالثانية لأنه مشتق من العود؛ اين ملاک عرف است؛ يعنی، عرفاً بايد تشخيص داده شود كه اين مسلمان به كشتن كفار ذمی عادت كرده است. چه بسا ممكن است ما بگوييم اين اعتياد با كشتن دو نفر نيز محقق می شود؛ يعنی، وقتی يک نفر را كشت و دوباره يک نفر ديگر را كشت و عود كرد به كشتن، چنين شخصی از افرادی است كه به كشتن كافر معتاد شده است و او را يا قصاص می كنند يا از باب افساد می كشند.

حال سؤال اين است كه چرا اعتياد با كشتن دو نفر تحقق پيدا می كند؟ می فرمايد كه چون اعتياد مشتق از عود و به اين معنا است كه برگردد به كاری كه اول كرده است. اگر اول يک نفر را كشته باشد و بعد عود كند و يک نفر ديگر را بكشد، با كشتن شخص دوم، اعتياد حاصل می شود. بنابراين، می توان او را قصاص كرد يا از باب افساد كشت.

أو في الثالثة وهو الأجود لأن الاعتياد شرط في القصاص فلا بد من تقدمه علي استحقاقه؛ ممكن است بگوييم كه اعتياد با دو مرتبه موجب قصاص نمی شود، بلكه زمانی می توان مسلمان را قصاص كرد كه سه نفر را كشته باشد. چون تنها با كشتن اولی و دومی اعتياد حاصل می شود. وقتی اعتياد با كشتن اولی و دومی حاصل شد، موضوع برای قصاص تحقق پيدا می كند. حال اگر شخص سوم را به قتل برساند، قصاص می شود.

[شارح] می فرمايد: اجود همين است كه وقتی در مرتبه سوم شخصی را بكشد، قصاص می شود. اعتياد شرط قصاص است و شرط وقتی تحقق پيدا می كند كه دو نفر را بكشد و اگر بعد از آن شخص سومی را به قتل رساند، قصاص می شود؛ يعنی، تقدم اعتياد، بر استحقاق قتل و قصاص لازم است.