وجوه اشتراک حق سرقفلی با حق کسب و پیشه و تجارت

از ویکی جامع پردیس دانشگاهی دانشگاه قم
پرش به: ناوبری، جستجو
حقوق تجارت
مقاله بعدی:قابلیت توقیف و انتقال اجرایی
مقاله قبلی:تحلیل ماهیت حق کسب یا پیشه یا تجارت
  • حق مالی

هر دو حق در دسته‌بندی حقوق (حقها) حقّ مالی محسوب می‌شوند و دارای ارزش اقتصادی و قابل تقویم به پول هستند. البته در خصوص مالکیت حقّ کسب یا پیشه یا تجارت مناقشاتی به عمل آمده است که بعداً به آن اشاره خواهیم کرد.

  • قابلیت انتقال قهری

هر دو حق, به عنوان یک حقّ مالی, قابل انتقال قهری به ورثه هستند؛ خواه مستأجر حقّ انتقال به غیر داشته باشد یا نه. این امر مانع انتقال قهری حقّ مالی به ورثه نیست, چرا که در این حالت انتقال به غیر موضوعاً منتفی است؛ زیرا ورثه غیر نیستند, بلکه جانشین و قائم‌مقام قانونی دارندۀ حق هستند. گفتنی است, برخلاف مالکیت عرصه، زوجه از حقّ سرقفلی و حقّ کسب و پیشه نیز ارث می‌برد.

  • قابلیت انتقال ارادی

هر دو حق طبیعتاً قابلیت نقل و انتقال دارند, اما از لحاظ حکمی بین حقّ سرقفلی و حقّ کسب و پیشۀ موضوع قانون روابط موجر و مستأجر سال 56 با حقّ سرقفلی موضوع قانون روابط موجر و مستأجر سال 76 تفاوت وجود دارد. به موجب مواد 14 و 19 قانون سال 56، حقّ انتقال به غیر باید در اجاره‌نامه ذکر شده باشد, وگرنه در صورت تصریح نشدن، مستأجر حقّ انتقال به غیر را ندارد؛ مگر آنکه دادگاه بر اساس ترتیبات مقرر در مادۀ 19، انتقال به غیر را تجویز کند. اما بر اساس مادۀ 6 قانون روابط موجر و مستأجر سال 76، دارندۀ سرقفلی حقّ انتقال آن را به دیگری دارد, مگر آنکه این حق در اجاره‌نامه از او سلب شده یا عدم انتقال به غیر شرط شده باشد. گفتنی است معمولاً انتقال و واگذاری سرقفلی یا حقّ کسب یا پیشه یا تجارت به صورت صلح معوّض یا قرارداد مادۀ 10 قانون مدنی و یا شرط ضمن عقد اجاره صورت می‌گیرد و فروش آنها منوط به پذیرش امکان فروش حقّ مالی است.

  • قابلیت توقیف و انتقال اجرائی

در خصوص قابلیت توقیف این حقوق و انتقال اجرایی آنها سه دیدگاه وجود دارد:

  1. دیدگاه اوّل: نداشتن قابلیت توقیف
  2. دیدگاه دوم: قابلیت توقیف و نداشتن قابلیت مزایده
  3. دیدگاه سوم: قابلیت توقیف و قابلیت مزایده
  • حقّ استدامۀ تصرّفات

از دیگر آثار مشترک این دو حق آن است که مستأجرِ دارندۀ این حقوق پس از انقضای مدت اجاره حق دارد به تصرفات خود در عین مستأجره ادامه دهد.