وحدت یا دوگانگی حق کسب یا پیشه یا تجارت و حق سرقفلی

از ویکی جامع پردیس دانشگاهی دانشگاه قم
پرش به: ناوبری، جستجو
حقوق تجارت
مقاله بعدی:تفاوت در منشا حق و سبب ایجاد آن
مقاله قبلی:اماکن تجاری

دیدگاه قضات دادگاهها و دیوان عالی در مورد وحدت یا تمایز این دو حق متفاوت است و در این مورد اختلاف نظر وجود دارد. به رغم آنکه ادارۀ حقوقی قوۀ قضائیه در نظریۀ مشورتی مورخ 19/4/72 خود اظهار نموده است که سرقفلی همان حقّ کسب یا پیشه یا تجارت است که طبق تبصرۀ 2 مادۀ 19 قانون روابط موجر و مستأجر مصوب 1356 به مستأجر همان محل اختصاص دارد و بین این دو اصطلاح عرفی و قانونی تفاوتی نیست و هر دو به یک معنی است، رویۀ قضایی پس از وضع قانون روابط موجر و مستأجر سال 76 به دوگانگی و تمایز این دو حق گرایش یافته است. این در حالی است که سابقاً دادگاهها در اعمال مقررات روابط موجر و مستأجر سال 56 تفاوت مشخصی بین این دو قائل نبودند.

با توجه به توضیحاتی که در این چند جلسه ارائه شده است و با توجه به جهات اشتراک و افتراق این دو حق باید گفت که حقّ سرقفلی و حقّ کسب یا پیشه یا تجارت در مفهوم قانون روابط موجر و مستأجر سال 56 و در خصوص مواردی که تابع رژیم حقوقی آن قانون هستند اگر مفهوماً هم متفاوت باشند از نظر احکام و آثار یکسان بوده و اسباب سقوط و زوال آنها یکسان است.

اما حقّ سرقفلی در معنای خاص آن و در مفهوم مورد نظر قانون روابط موجر و مستأجر سال 76 بدون تردید از نظر اسباب ایجاد حق و زوال آن و نیز از لحاظ احکام و آثار، متفاوت با حقّ کسب یا پیشه یا تجارت در مفهوم قانون سال 56 است که در این نوشتار به برخی از آن تفاوتها اشاره شد.