پدر نبودن سارق

از ویکی جامع پردیس دانشگاهی دانشگاه قم
پرش به: ناوبری، جستجو
متون فقه جزایی
مقاله بعدی:سرقت در غیر سال قحطی
مقاله قبلی:شرایط هتک حرز مستلزم قطع ید

پدر نبودن سارق

(ولا من سرق من مال ولده) وإن نزل (وبالعکس) وهو ما لو سرق الولد مال والده وإن علا (أو سرقت الأم) مال ولدها (یقطع) کل منهما، للعموم الآیة خرج منه الوالد فیبقی الباقی. وقال أبو الصّلاح (رحمه الله): لا تقطع الأم بسرقة مال ولدها کالأب، لأنها أحد الوالدین، ولاشتراکهما فی وجوب الاعظام. ونفی عنه فی المختلف البأس، والأصح المشهور، والجد للأم کالأم؛ اگر پدری از مال فرزندش دزدی کند، دستش قطع نمی‌شود. حتی اگر از مال نوه، نتیجه یا اولاد پایین‌تر نیز بدزدد، باز هم دستش قطع نمی‌شود. برعکس اگر فرزندی مال پدر یا جدش و هرچه بالاتر رود، مثل جدّ جدّش را بدزدد، یا مادر مال فرزندش را بدزدد، دست آنها قطع می‌شود. به خاطر عموم آیه که می‌فرماید ﴿السارقُ والسارقة فاقطعوا أیدیهما﴾ که پدر از عموم آیه خارج شده است، اما سایر افراد تحت عموم آیه هستند. ابوصلاح فرموده است که اگر مادر هم مال فرزند را بدزدد دست او قطع نمی‌شود و مثل پدر است؛ برای اینکه مادر «أحدُ الوالدین» است و همین‌طور که پدر مورد احترام است، مادر هم مورد احترام است. این مسئله را در باب قصاص هم مطرح می‌کنند که اگر پدری فرزند خود را بکشد، قصاص نمی‌شود، اما اگر مادر فرزند خود را بکشد، قصاص می‌شود، با اینکه با دلیلی که در اینجا ذکر می‌کند، می‌گوید که مادر مثل پدر مورد احترام است، بلکه احترام مادر بیش از احترام پدر است و والد بر آن صدق می‌کند، نباید قصاص شود. علامه در مختلف قول ابوالصلاح را تأیید کرده و از آن نفی اشکال کرده است، اما نظریه ی درست، قول مشهور است که می‌فرمایند اگر مادر مال فرزند را سرقت کند، دستش قطع می‌شود. همچنین اگر جدّ مادری، یعنی پدرِ مادر، مال فرزند را بدزدد، مثل مادر دستش قطع می‌شود.